Listopad, chłodne dni, długie noce… Zaczyna się czas intensywnego czekania. Jedni odliczają dni do nadejścia Świąt, inni czekają z niecierpliwością na nowy rok, jeszcze inni aż przebierają nogami na myśl, że już za kilka(naście) tygodni zacznie się sesja egzaminacyjna… Serio? Są tacy?

W każdym razie, jak o takim oczekiwaniu pełnym nadziei, niecierpliwym i nogami przebierającym opowiadać po hiszpańsku? Wbrew pozorom nie jest to takie oczywiste.

Różne znaczenia esperar

Hiszpański czasownik ESPERAR związany z czekaniem wszyscy znamy. Pojawia się nie tylko w konstrukcjach znaczeniowo zbliżonych do naszego polskiego „czekać” (sala de espera – poczekalnia, esperar su turno – czekać na swoją kolej, te espero fuera – czekam na ciebie na zewnątrz, itd.). Zdradziecki ESPERAR wiąże się również z konstrukcjami mówiącymi o nadziei, po których pojawia się tryb subjuntivo: esperamos que les guste nuestra paella – mamy nadzieję, że nasza paella będzie państwu smakować).

Czy w takim razie fraza no puedo esperar oznacza „nie mogę się doczekać”, czy też „nie mogę się spodziewać / mieć nadziei”?

Pytanie ważne, bo interpretacja drastycznie się zmienia. Po pierwsze, no puedo esperar znajdziemy w znaczeniu bardzo dosłownym, tak jak w zdaniu:

No puedo esperar más, tengo prisa. – Nie mogę dłużej czekać, spieszę się.

Po drugie, możemy znaleźć tę samą konstrukcję w zdaniach, w których mowa raczej o oczekiwaniach, nadziei – i pojawia się w nich subjuntivo:

No puedo esperar que me entiendas, no has pasado por lo mismo que yo. – Nie mogę oczekiwać / spodziewać się, że mnie zrozumiesz, nie przeszłaś przez to samo, co ja.

Po trzecie, mimo że w internecie znajdą się przykłady użycia tej frazy w znaczeniu „nie mogę się doczekać”, często z przyimkiem a lub para, są to jednak konteksty brzmiące dziwnie i nienaturalne, przynajmniej w hiszpańskim z Hiszpanii (stąd ten podwójny pytajnik przed przykładem oznaczający jego wątpliwą adekwatność):

??No puedo esperar para conocer a tu hermana. – ??Nie mogę się doczekać, aż poznam twoją siostrę.

Również uczestnicy forum WordReference orzekli, że konstrukcja brzmi jak kalka z angielskiego can’t wait i że kojarzą ją głównie z tłumaczonych z angielskiego dialogów filmowych. Całą dyskusję możecie przeczytać tutaj.

Jak powiedzieć „nie mogę się doczekać” po hiszpańsku?

Myślę więc, że najrozsądniejszym rozwiązaniem jest omijanie tej podejrzanej konstrukcji w kontekstach, w których mamy na myśli, że już nie możemy się czegoś doczekać, czekamy z niecierpliwością i pełni entuzjazmu. Omijanie to wcale zresztą nie jest takie trudne, bo hiszpański oferuje nam wiele innych, dużo naturalniejszych zwrotów i konstrukcji, które to znaczenie oddają. Oto przykłady:

TENGO GANAS DE i wszelkie wariacje na ten temat: tengo unas ganas tremendas, tengo muchas ganas, me muero de ganas, qué ganas tengo. Pamiętajmy, że podstawowy składnik tych konstrukcji czyli ganas oznacza „chęć, ochotę”. Jednak równocześnie mówimy o jakimś przyszłym zdarzeniu, którego oczekujemy z ochotą i podekscytowaniem, a więc – choć może nie tak dosłownie jak w polskim, „czekamy” niecierpliwie, by do tego zdarzenia doszło.

¡Qué ganas tengo de acabar este proyecto! Me está amargando la vida. – Ależ mam ochotę (-nie mogę się doczekać) by skończyć ten projekt. Zatruwa mi życie.

Oprócz znanego dobrze wszystkim wyrazu ganas warto też sięgnąć po mniej popularne wśród osób uczących się hiszpańskiego ilusión. Wydaje mi się, że przez to, iż ten wyraz na pierwszy rzut oka wygląda jak fałszywy przyjaciel (iluzja?), często obawiamy się, że nie będziemy umieli go poprawnie użyć w rozmowie. Tymczasem HACER ILUSIÓN jest zwrotem bardzo często używanym przez Hiszpanów i jednocześnie bardzo przydatnym wszędzie tam, gdzie powiedzielibyśmy „cieszę się na zapas czymś, co dopiero się wydarzy w przyszłości”, a więc całkiem stąd blisko do „nie mogę się doczekać”:

Me hace muchísima ilusión que vayamos juntos de excursión. – Bardzo się cieszę, że pojedziemy razem na wycieczkę.

Mamy też dosyć dosłowny zwrot ESTAR IMPACIENTE POR „niecierpliwić się, który niewątpliwie warto sobie zapamiętać przy okazji mówienia o doczekiwaniu się czegoś (pozytywnego, na co mamy ochotę i czekamy z radością):

Estoy impaciente por leer el nuevo libro de J.M. – Nie mogę się doczekać, aż przeczytam nową książkę J.M.

Jeśli czekamy na coś niecierpliwie, a niekoniecznie nas to cieszy (na przykład, po prostu chcemy coś już mieć za sobą), to można też użyć w takim kontekście zwrotu NO VER LA HORA DE . Jako że odnosi się bezpośrednio do czasu (hora), można sobie ten zwrot skojarzyć z polskim „odliczam godziny do…”:

No veo la hora de que termine este curso, se me está haciendo eterno. – Nie mogę doczekać, aż ten kurs się skończy, dłuży mi się niesłychanie.

Mamy więc cały pęczek zwrotów i konstrukcji, które pomogą nam wyrazić niecierpliwość i oczekiwanie (radosne lub nie) na coś, co ma się wydarzyć, a które brzmią zdecydowanie lepiej niż wątpliwe ??no puedo esperar. Jest tylko jedno „ALE”, chyba już zauważyliście… Jako że wszystkie te zwroty odnoszą się do przyszłości w stosunku do momentu mówienia, używamy po nich subjuntivo – wtedy, gdy występują z que i w dwóch częściach zdania mamy dwa podmioty (dokładnie tak samo jak w przypadku zdań czasowych z cuando). Jeśli zaś obie części zdania odnoszą się do tej samej osoby (i nie mamy que), użyjemy formy infinitivo

Ale dosyć teorii! Zapraszam Was do ćwiczenia w komentarzach tych różnych zwrotów. Na co w tej chwili czekacie? Czego nie możecie się doczekać? Piszcie po hiszpańsku!