Komu potrzebny jest tłumacz?

Dzisiaj mam dla Ciebie coś specjalnego. Na przykładzie trzech krótkich tekstów pokażę Ci, jak trudny potrafi być hiszpański! Zobaczysz, jakie pułapki czyhają na tych, co bez odpowiedniej wiedzy zabierają się za tłumaczenie pozornie prostych tekstów. Pokażę Ci również, jak wygląda profesjonalnie wykonane tłumaczenie, a przy okazji przemycę ponad 10 ciekawych wyrażeń i konstrukcji hiszpańskich, które będziesz mógł wypróbować w następnej rozmowie po hiszpańsku!!

Kto mi to przetłumaczy?

Co robisz, kiedy potrzebujesz przetłumaczyć coś z hiszpańskiego na polski? Może próbujesz sobie radzić sam, ale jeśli Twój poziom znajomości hiszpańskiego nie jest wystarczająco dobry, polegniesz już na pierwszym zdaniu złożonym. Może prosisz o pomoc znajomego, który zna język nieco lepiej niż Ty… co z tego, jeśli potem podejrzliwie zerkasz na ten przetłumaczony tekst, bo w hiszpańskim zdaniu jest 6 wyrazów, a w jego polskiej wersji tylko 4? A może od razu uderzasz po pomoc do Tłumacza Google (TG)? Nikogo nie zaskoczę, jeśli powiem, że TG często popełnia błędy. Rzadko potrafi rozpoznać kontekst, w którym pojawiło się jakieś zdanie, niepoprawnie odczytuje ironię. Jeśli w dodatku podrzucisz mu słowa, które mają kilka różnych znaczeń, to bezradnie rozłoży ręce. Zróbmy małą próbę, wpisujemy w TG:

una llama en llamas

Po hiszpańsku llama to z jednej strony „płomień”, z drugiej zaś „lama” (zwierzę), nie wspominając już o tym, że llama to forma 3 os. lp. czasownika llamar („dzwonić, nazywać”), a llamas to forma 2 os. lp. Niby nic, a jednak, dla TG orzech nie do zgryzienia, połamał sobie zęby zarówno przy próbie tłumaczenia na polski (*paląca płomienia) jak i na angielski (*a flame in flames). A chodziło przecież o „lamę w płomieniach”, oczywiste, prawda?

Jak wygląda fachowo wykonane tłumaczenie?

Dzisiejszy tekst powstał we współpracy z warszawskim Biurem Tłumaczeń Diuna. Przy pomocy jednej z tłumaczek hiszpańskiego pracujących w tym Biurze postanowiłam Ci pokazać jak może wyglądać świetnie przygotowane tłumaczenie. Jak to będzie wyglądało? Przeczytasz trzy teksty, każdy w trzech wersjach:

  1. logo-color-diunaTekst po hiszpańsku zaczerpnięty z Internetu.
  2. Fatalnie wykonane tłumaczenie mojego autorstwa (duma mnie rozpiera!). Sama się zdziwiłam jak wiele wysiłku może kosztować takie chwilowe oduczenie się języka i przygotowanie topornego, dosłownego i ogólnie beznadziejnego tłumaczenia. Chodziło mi przede wszystkim o wypuklenie tych kwestii, które przy tłumaczeniu dosłownym sprawiają, że tekst przestaje mieć jakikolwiek sens. Wiem, przesadziłam w wielu przypadkach. Ale taki był właśnie mój zamysł!
  3. Tłumaczenie z prawdziwego zdarzenia, wykonane przez tłumaczkę z Biura Tłumaczeń Diuna, Halszkę Popek. Różnica jest ogromna! Profesjonalnie przetłumaczony tekst nabiera sensu, jest wierny rytmowi języka polskiego, nie boi się adaptacji hiszpańskich konstrukcji do polskiej rzeczywistości ani bezlitosnego „obcinania” fragmentów, które do polskiej wersji niczego nie wnoszą.

Dodatkowo pod tekstami znajdziesz krótkie omówienie najciekawszych wyrażeń i konstrukcji. Zaczynamy!

Tekst pierwszy. Gwieździste brzoskwinie.

27 recetas con melocotón para sacar todo el jugo de una de las frutas estrella del verano. Como todo buen recopilatorio de recetas, hay que empezar con los bocados más pequeños para ir abriendo boca, y es que el melocotón también se presta para hacer aperitivos, tapas y platos de picoteo de todo tipo.

*27 recept z brzoskwinią, żeby wycisnąć cały sok z jednego z gwiezdnych owoców lata. Jak każdy dobry zbiór recept, trzeba zacząć mniejszymi kęsami, żeby iść otwierając usta, a brzoskwinia też wypożycza się do robienia aperitifów, pokrywek i każdego rodzaju talerzy do dziobania.

27 przepisów na dania z brzoskwiniami, które pozwolą wykorzystać te gwiazdy wśród letnich owoców do ostatniej kropelki soku. Jak na dobry zbiór przepisów przystało, znajdziemy tu wszystko od najmniejszych przystawek na zaostrzenie apetytu, a tak dobrze się składa, że brzoskwinie świetnie nadają się do najróżniejszych aperitifów, tapas i przekąsek.

  • sacar el jugo de algo to dosłownie „wycisnąć z czegoś sok”, a w przenośni chodzi również o maksymalne wykorzystanie czegoś. Profesjonalne tłumaczenie świetnie oddaje tę grę słów: z jednej strony brzoskwinie rzeczywiście są soczyste i można z nich wyciskać sok, z drugiej zaś chodzi raczej o wykorzystanie tych owoców w kuchni.
  • rzeczownik estrella użyty po jakimkolwiek innym rzeczowniku zaznacza, że chodzi o jednostkę wyróżniającą się spośród innych, najlepszą w swojej klasie, taką „gwiazdę” w swojej grupie, na przykład proyecto estrella, canción estrella, idea estrella, itd.
  • receta to owszem „recepta” z tych, które dostajemy od lekarza, ale również przepis wykonania czegoś.
  • abrir boca to dosłownie „otworzyć usta”, jest to też utarte wyrażenie oznaczające „pobudzić, zaostrzyć apetyt”.
  • picoteo oznacza jedzenie małych porcji różnych przekąsek i przystawek. Trochę rzeczywiście nawiązuje do „dziobania” z tego i z tamtego talerza, ale poprawne tłumaczenie to dziobanie pomija.

abrir-boca

Tekst drugi. Do zobaczenia

A ver cuando nos vemos” es una de las frases que mas me molesta de la historia de la humanidad. No lo soporto. Me genera mucha ira. La desprecio con toda mi alma. Realmente la odio. Y encima, es una de las frases más escuchadas por estos días.

*“Do zobaczenia, kiedy się zobaczymy” to jedna z fraz, które najbardziej mnie molestują w historii ludzkości. Nie znoszę jej. Generuje we mnie dużo gniewu. Gardzę nią z całą moją dusza. Naprawdę jej nienawidzę. I na wierzchu, to jest jedna z fraz najbardziej słyszanych w te dni.

Żadne inne wyrażenie nie wkurza mnie tak bardzo jak „do zobaczyska”. Nie znoszę go. Sprawia, że nóż mi się w kieszeni otwiera. Pogardzam nim z całego serca. Naprawdę go nienawidzę. I co najgorsze słyszy się je obecnie dosłownie wszędzie.

  • A ver cuando nos vemos to rzeczywiście wyjątkowo irytujące zdanie, pisałam już kiedyś o związanych z nim problemach. Pierwsze „a ver” trudno przetłumaczyć, nie ma nic wspólnego z fizycznym patrzeniem czy widzeniem, to raczej forma zwrócenia uwagi rozmówcy na to, co będzie powiedziane dalej. „Do zobaczyska” świetnie oddaje sens tego wyrażenia, bo tak jak jego hiszpańska wersja nie określa kiedy mamy się z kimś spotkać i nie gwarantuje, że do jakiegoś spotkania w ogóle dojdzie.
  • encima w użyciu, które widzisz w tekście nie funkcjonuje jako przyimek, mamy tu już do czynienia z partykułą, która pozwala dodać do listy argumentów argument, który przewyższa wszystkie wcześniejsze. Na przykład: Paco es amable, es listo y encima es guapo (Paco jest miły, jest mądry a ponadto jest przystojny).

sacar-el-jugo

Tekst trzeci. Zgubiłaś to, Moniko!

Pues sí, Mónica sí, hace casi un año que nos conocimos, nos gustamos, tú a mí más, por lo visto. Nos liamos un par de veces y me pusiste en la friendzone rápidamente. Me jodió bastante porque hacíamos buena pareja, pero bueno… se superó y conservamos la amistad.
Las vueltas que da la vida… ahora tengo pareja estable. Es más guapa que tú, más lista, tiene más pasta, joder te supera en todo, ya lo has visto en facebook… y no me quiero imaginar tu cara jaja.
Tú te lo perdiste.

*Więc tak, Moniko, tak, robi prawie rok, odkąd się poznaliśmy i polubiliśmy, ja ciebie bardziej, widocznie. Zwinęliśmy się parę razy i szybko mnie umieściłaś w friendzone. Spieprzyło mnie to dosyć bo robiliśmy dobrą parę, ale dobra… przekroczyło się i zachowujemy przyjaźń.
Obroty, które daje życieteraz mam stałą parę. Jest ładniejsza niż ty, bardziej przygotowana, ma więcej pasty, cholera, przewyższa cię we wszystkim, już to widziałaś na facebooku… i nie chcę sobie wyobrażać twojej twarzy haha.
Ty sobie to zgubiłaś!

No tak, Monico, to już prawie rok, odkąd poznaliśmy się i spodobaliśmy sobie nawzajem – chociaż najwyraźniej to ty spodobałaś mi się bardziej, niż ja tobie. Umówiliśmy się kilka razy i szybko zdecydowałaś, że najlepszym miejscem będzie dla mnie friendzone. Nieźle mnie to wkurwiło, bo byłaby z nas udana para, no ale cóż… jakoś sobie z tym poradziłem i zostaliśmy przyjaciółmi.
Jednak życie potrafi płatać figle… jestem teraz w stałym związku. Moja dziewczyna jest od ciebie ładniejsza, ma więcej kasy, kurwa, przewyższa cię we wszystkim, ale to już pewnie sama widziałaś na Facebooku… i nawet nie chcę myśleć, jaką miałaś wtedy minę, haha.
Sama jesteś sobie winna.

  • liarse con alguien oznacza umawianie się z kimś i spotykanie połączone najczęściej z pierwszymi miłosnymi pieszczotami.
  • las vueltas que da la vida  przetłumaczone tutaj na „życie potrafi płatać figle” to klasyk, typowe powiedzonko idealnie pasujące do tych sytuacji, w których chcemy się wykazać niezwykłym doświadczeniem życiowym (należy do tej samej rodziny co: „takie jest życie” albo „życie, życie” itd.). Zapisz sobie je w całości, przydaje się ogromnie!
  • tener pareja to nic innego jak być w związku, ewentualnie „mieć partnera”, ale ta pierwsza opcja jakoś ładniej brzmi po polsku.
  • we frazie no me quiero imaginar tu cara pojawia się cara dosłownie „twarz” ale również „mina, grymas”, i to drugie tłumaczenie pasuje o wiele lepiej do naszego kontekstu.
  • perderse algo alguien (np. tú te lo pierdes, él se lo pierde itd.) bez konkretnego kontekstu przetłumaczylibyśmy jako „twoja (jego) strata”.

las-vueltas-que-da

Różnicę widać gołym okiem! Jeśli więc potrzebujesz tłumaczenia z prawdziwego zdarzenia… poszukaj tłumacza z prawdziwego zdarzenia.
Artykuł powstał we współpracy z Biurem Tłumaczeń Diuna, które po zaledwie 7 latach istnienia na rynku weszło do czołówki dzięki wysokiej jakości usług oraz niebanalnemu podejściu do biznesu. Jeśli dręczą Was jakieś pytania w sprawie tłumaczeń, chcielibyście uzyskać poradę od specjalistów lub macie coś do przetłumaczenia, to śmiało piszcie na adres [email protected]