Słówka do wszystkiego: cacharro, cachivache, apaño…

Po hiszpańsku określamy jako palabras baúl lub comodines wyrazy, które mogą się odnosić do wielu rzeczy równocześnie i często rozmywają sens wypowiedzi. Wśród rzeczowników, prym wiedzie tu cosa – „rzecz”, wyraz, którym możemy określić praktycznie wszystkie otaczające nasz przedmioty, krajobraz, zawartość plecaka… Gdy wypowiadamy się szybko, niestarannie, lub po prostu nie znamy fachowego określenia dla danej rzeczy, mówmy o tym czymś, rzeczy, przyrządzie, i tak dalej. W dzisiejszym wpisie chciałam Ci przybliżyć nie tylko zamienniki dla cosa w języku hiszpańskim, ale również inne ogromnie przydatne słówka-kufry, z którymi możesz się często spotkać.

Cosa i… coso

Nad cosa nie będę się rozpisywać (przypomnę tylko, że listę utartych zwrotów i idiomach z tym słówkiem znajdziesz tutaj). Warto natomiast wiedzieć, że w języku potocznym – przede wszystkim w amerykańskich odmianach hiszpańskiego – funkcjonuje również rzeczek rodzaju męskiego, czyli coso. Wyraz używany jest dla określenia przedmiotów, których nazwy się nie pamięta lub nie zna.

Dame ese coso que tienes en la mano. 
Daj mi to, co masz w ręce.

Wiem również, że to słówko często służy tam do określania męskiego członka, więc uwaga na dwuznaczności!

Chisme, cacharro, cachivache, trasto

W hiszpańskim z Hiszpanii używa się słówek CHISME, CACHARRO i CACHIVACHE. Chisme może się odnosić do wszelkich małych przedmiotów, których nazwy nie znamy:

¿Cómo se llama el chisme ese que llevas en la mano? Nunca había visto uno igual.
Jak się nazywa to coś, co niesiesz w ręce? Nigdy czegoś podobnego nie widziałam.

Podobne znaczenie ma cacharro, choć wyraz ten najczęściej używany jest w odniesieniu do naczyń, garnków i sprzętów kuchennych. Cacharro powiemy o rondelku, patelni, sitku, durszlaku… To słowo ogromnie przydaje się w kuchni, w czasie przyrządzania potraw. Problemy mogą się pojawić wtedy, gdy z jednego garnka zaczyna kipieć, na patelni coś się przypala, siwy dym wyziera z piekarnika…, a my krzyczymy do naszego kuchennego asystenta (męża, koleżanki, znajomego), żeby szybko podał nam to cacharro z górnej półki! Czasem cacharro de cocina odnosi się do rzeczy, które w kuchni tylko nam zawadzają, na przykład starej patelni wok, której użyliśmy tylko raz w 2007 roku i od tamtego czasu pokrywa się kurzem w szafce. Konkretne znaczenie cacharro zawsze zależy od kontekstu.

Uroczo brzmiące słówko cachivache ma też mnóstwo zastosowań. Zazwyczaj odnosi się do przedmiotów dziwnie wyglądających, trudnych do nazwania normalnym słowem. Zazwyczaj ma znaczenie negatywne, nazwiemy w ten sposób rzeczy, które uznajemy za niepotrzebne graty. Najczęściej cachivaches występują w liczbie mnogiej (zresztą w języku polskim też przeważają graty nad gratem). Bardzo podobnie używa się rzeczownika trasto (grat, śmieć, coś co zawadza).

¿Quieres tener más espacio en tu mesa de trabajo? Lo primero que debes hacer es quitar todos los cachivaches.
Chcesz mieć więcej przestrzeni na biurku? Po pierwsze musisz z niego wyrzucić wszystkie graty.

Chanchullo, apaño

Te dwa wyrazy rzadziej znajdują sobie miejsce na listach palabras baúl, ale moim zdaniem posiadają wszystkie cechy, które dają im pełne uprawnienie do znalezienia się w tym wpisie. Chanchullo i apaño odnoszą nie tyle do przedmiotów i rzeczy, co do działań ludzkich. Nie są to może wyrazy uniwersalne i zastępujące wszelkie czynności, ale zakres ich znaczenia jest całkiem duży. Chanchullo to działanie niezbyt czyste, jakieś szemrane rozwiązanie problemu, coś co robi się za plecami innych lub na bakier z ustalonymi zasadami, krótko mówiąc, oszustwo, szachrajstwo. Gdy ktoś mówi, że do osiągnięcia jakiegoś celu uciekł się do sprytnego chanchullo, to może mieć na myśli od wręczenia łapówki przez podrobienie podpisu na zaświadczeniu, do „niewinnego” kłamstewka.

Luis ha conseguido todo su dinero gracias a los chanchullos que hace.
Luis zdobył wszystkie swoje pieniądze przez krętactwa.

Ogromnie przydatne i również wielofunkcyjne jest słówko apaño (od czasownika apañar). Słownikowo chodzi tu o naprawę, rozwiązanie jakiegoś problemu. Zakres użycia apaño jest jednak ogromny. Można w ten sposób powiedzieć o łatce, którą przyszyjemy do spodni, żeby przywrócić im dawną świetność, o dodatkowej warstwie kleju przytrzymującej kołyszącą się nogę stołka, ale również o naprawach mniej oczywistych. Na przykład, wyobraź sobie, że właśnie wylądowałeś w Meksyku, ale linie lotnicze zgubiły gdzieś Twoje walizki. Co dalej? Postanawiasz stworzyć sobie całą kolekcję sukni z kupionych na targu kolorowych chust. To jest Twoje apaño tej sytuacji. Inny przykład. Masz wygłosić godzinny referat na temat kultury Hiszpanii widzianej oczami Polaka. Niestety, Twój komputer odmówił posłuszeństwa i zostałeś bez prezentacji! Na szczęście masz przy sobie również drukowaną wersję zdjęć w albumie. Postanawiasz puścić go po sali w czasie referatu i to jest Twoje apaño tej sytuacji. W niektórych kontekstach apaño używane jest w takim samym znaczeniu jak chanchullo.

Hice un apaño para poder continuar con mi presentación.
Zrobiłam taki myk, że mogłam kontynuować prezentację.

Które słówko z dzisiejszej listy wydaje Ci się najbardziej użyteczne? Jakich wyrazów używasz w hiszpańskim Ty, jeśli nagle zapomnisz nazwy jakiegoś przedmiotu?