Jak powiedzieć, że ktoś jest ciepłą osobą po hiszpańsku? Caliente, caluroso i cálido

Ten wpis jest pierwszym z serii Językowe pytania i odpowiedzi, w której będę zamieszczać moje odpowiedzi na Wasze najciekawsze pytania związane z językiem hiszpańskim (słownictwo, gramatyka itd.). Przy okazji zachęcam do zadawania takich pytań, możecie śmiało do mnie pisać na facebooku lub mailem. Wielu już miało okazję się przekonać, że na konkretne pytania dotyczące użycia jakichś konstrukcji, dwuznacznych słówek lub gramatyki odpowiadam szybko i treściwie. Pytajcie więc, a otrzymacie odpowiedź!

Przytaczam dzisiaj pytanie Czytelniczki, które dotarło do mnie przez facebook:

Jak poprawnie powiedzieć, że ktoś jest „ciepłą osobą i ma dużo uroku osobistego”, żeby nie wyszło, że myślę, że ktoś jest „gorący”, w takim podtekście erotycznym. La persona caliente con encanto personal brzmi dla mnie dziwnie.

No właśnie, jak powiedzieć „ciepła osoba”? Obawy Czytelniczki były słuszne, tak jak jej intuicja co do dwuznaczności w sformułowaniu una persona caliente. Jeśli opisujemy osobę przymiotnikiem caliente to może się to skończyć zawstydzającym nieporozumieniem (w podobnym temacie przypominam o wpisie na temat różnic pomiędzy gustar i caer bien). Caliente opisuje osobę jako namiętną, seksowną (hot), istnieje tu podtekst erotyczny. Uwaga, bo warto też wiedzieć, że w niektórych sytuacjach, jeśli powiemy, że ktoś jest caliente, może się to odnosić do fizycznej temperatury ciała:

¡Qué caliente estás!
Ale jesteś rozgrzany (w sensie: chyba masz gorączkę).

W hiszpańskim mamy kilka przymiotników odpowiadających polskiemu ciepły/gorący i każdy z nich specjalizuje się w konkretnych znaczeniach, nawet jeśli w niektórych kontekstach mogą być zamienne. W stosunku do osób i relacji międzyludzkich możemy użyć cálido, caluroso i acalorado. Czy zawsze są mogą być one używane zamiennie?

Cálido, caluroso, acalorado

Zaczynając od znaczenia, którego szukała Czytelniczka, osoba ciepła, przyjazna, miła to persona cálida (lub agradable, amable, encantadora, itd.).

Montse es una persona muy cálida, siempre amable y positiva.

Możemy również pracować lub obracać się w ciepłym (przyjaznym, miłym) otoczeniu: un ambiente cálido. Ciepłe lub miłe mogą być przyjęcia, powitania, uściski lub owacje (zazwyczaj są to gesty ciepłych i miłych osób) cálida acogida, cálida bienvenida, cálidos abrazos, cálidos aplausos.. Niektóre z wymienionych wcześniej czynności mogą być nie tyle wykonane w miłym, pełnym sympatii geście, co po prostu głośno, wylewnie i z energią. Jeśli nacisk położony jest właśnie na tę energiczność, możemy użyć również caluroso: calurosa acogida/bienvenida, calurosos aplausos. Tak naprawdę, różnica między cálido a caluroso w powyższych przykładach jest bardzo subtelna. Podczas gdy cálido to zamiennik dla cariñoso, caluroso odpowiada bardziej przymiotnikowi afectuoso. Gorącą (zaciętą) dyskusję bądź kłótnię najczęściej określa jako una discusión acalorada. Taka dyskusja kojarzy się często z wrogością, zaciekłością, niefortunnym zakończeniem sporu.